Dat het verhaal van de kruisiging van Jezus zo weinig mensen meer raakt, komt mede doordat we de hele taal hebben verbraafd en verkerkelijkt. In werkelijkheid was het een smerig gebeuren, zei schrijfster Dorothy L. Sayers in 1941.

Midden in de Tweede Wereldoorlog, op 21 december 1941, begon de BBC met een nieuw hoorspel over het leven van Jezus, The Man Born to Be King. Het toneelstuk, geschreven door de bekende auteur Dorothy L. Sayers, veroorzaakte meteen een hoop commotie. Sayers hield zich niet aan kerktaal en de King Jamesvertaling, maar ze maakte het levensecht en tastbaar. Dat vond niet iedereen leuk.

Zoals de baas van de BBC zei: ‘Twee dingen hebben ons geschokt: Pearl Harbor en de The Man Born to Be King.’

Tijdens de screening van de tekst tekende de bisschop van Winchester bezwaar aan tegen haar taalgebruik. Met het volgende briefje vroeg ze haar opdrachtgever om de bisschop van repliek te dienen:

‘Eerlijk gezegd vind ik het een verschrikkelijk idee om de scènes van het verhoor en de kruisiging zo door te lopen dat alle “slechteriken” alleen nog maar dingen zeggen die niemand beledigen. Ik ga de Romeinse soldaten echt geen kazernetaal geven, maar ze moeten zich gedragen als gewone soldaten die een gewone crimineel berechten, of wat is anders het punt van het verhaal? Ik zal de dief die geen berouw heeft niet laten vloeken en schelden als wij zouden doen als we met spijkers aan een paal waren gespiest in de brandende zon, maar ik ga hem ook niet laten praten als een zondagsschoolkindje.

Het boeit niemand nog dat Christus is “gegeseld, beschimpt, geslagen, bespot en gekruisigd” omdat al die woorden zweverig zijn geworden door al het kerkelijke gebruik. Maar het geeft mensen een lichte schok als ze zien dat de mensen God martelden, op hem spuugden, scheldwoorden toeriepen, op zijn kaak sloegen en beledigden met vulgaire grappen, en aan de galg spijkerden als een uil aan een oude deur. Dat is wat de priesters en de mensen deden – is de Bisschop dat vergeten? Het is een vies verhaal met vlekken van stof en zweet en bloed, dat werd uitgevoerd door laffe, verwaande en wrede mensen. Geschokt? Het is ook verdomd schokkend. Als het niemand schokt dan kunnen we het net zo goed niet vertellen.

Het is jammer voor u, en ik wil geen problemen veroorzaken. Maar ik wil dat de Bisschop weet wat ik ervan denk – niet vanuit een “artistiek” oogpunt maar vanuit het oogpunt van wat we proberen te zeggen. Het schandaal van het Kruis was een schandaal – niet een plechtig stukje ritueel dat schandaal symboliseerde. “Dronkelappen zongen over me” – nou dat is zeker gebeurd, durf ik wel te zeggen, en ik denk niet dat die liedjes heel netjes waren, of smaakvol.

Ik heb de wijzigingen tot nog toe doorgevoerd, maar ik dien nu formeel protest in, wat ik heb geprobeerd op een milde manier te doen, zonder bedreigingen en slachtpartijen. Maar als de moderne wereld niet geraakt is door de executie van God dan komt dat mede doordat er met alle vrome zinnen en gewijde taal een soort waardige misdaad van wordt gemaakt. Het was een gore bedoening, zeg dat maar tegen de Bisschop.

Hoogachtend,’

Dorothy L. Sayers