Er zijn steeds meer mensen die chatbots gebruiken als gesprekspartner als ze ergens mee zitten. Maar wat gebeurt er als we de blik van medemensen gaan inruilen voor een scherm? Dat onderzoekt de bekende Amerikaanse socioloog in haar nieuwe boek Artificial Intimacy.
Sociale media wilde onze aandacht. AI wil iets diepers: onze capaciteit voor verbinding. In 2025 gebruikte 70 procent van de Amerikaanse tieners en bijna een derde van de volwassenen voor gezelschap en voor emotionele steun. Veel daarvan gaan liever om met een chatbot dan met een mens.
Een paar jaar geleden sprak ik hierover met Eric Schmidt, de vroegere CEO van Google. Hij zag het probleem niet. Informatie is veel belangrijker dan ervaring, vond hij. Hij was ervan overtuigd dat een chatbot kan putten uit alle artikelen over angst. Het zal alles weten dat de grootste therapeuten ooit hebben gezegd over depressie. In de toekomst, zegt hij ook, zal er niet zo veel persoonlijke conversatie meer nodig zijn. Hoe kan de totale kennis van miljarden mensen niet superieur zijn aan de kennis van één persoon?
Ik luisterde met verbazing naar zijn woorden. De filosoof Emmanuel Levinas schreef over de kracht van belichaamde aanwezigheid. Het menselijk gezicht maakt een ethisch pact. Het signaleert de aanwezigheid van een zelf die een ander kan herkennen. Het roept op tot compassie, tot diep kennen.
Als we ons gevoel voor wat menselijk is, willen terugveroveren, dan moeten we meer respect krijgen voor onze capaciteit voor intimiteit en introspectie. Een nieuw respect ook voor gesprekken in verschillende gemeenschappen. Het betekent eten met ons gezin en vrienden, het betekent het sociale leven in parken, bibliotheken en jongerencentra. Het betekent minder tijd op sociale media. Het betekent respect voor heilige plaatsen waar je geen telefoon hebt: de keuken, de eetkamer, de slaapkamer, de auto en de klas.
Ik blijf geloven in menselijke weerbaarheid en verzet – en in onze capaciteit om te kiezen voor gesprek. Wanneer de omstandigheden erger worden, dan moeten we ons extra inzetten voor wat ons eruit kan helpen.
Uit het voorwoord van Artificial Intimacy: Who We Become When We Talk To Machines
Tot zover Turkle. En wij? Hoe blijven wij kijken naar elkaar in een wereld vol schermen?
We nu bezig met het drukken van krant #5, die gaat zoals altijd over de radicale Bergrede van Jezus. We staan deze keer stil bij de oproep van Jezus dat we onze blik moeten veranderen als we een nieuw leven willen in deze troebele wereld. Hij komt eind november uit, maar je kunt ‘m vast bestellen. We versturen ‘m in stapeltjes van vijf.
En vergeet de lancering niet op 27 november!
